1. Có nên thực hiện cạo vôi răng tại nhà?
Nhiều người tìm kiếm cách cạo vôi răng tại nhà để tiết kiệm thời gian và chi phí đi nha khoa. Tuy nhiên, theo các bác sĩ nha khoa, việc tự cạo vôi răng tiềm ẩn rất nhiều rủi ro cho men răng và nướu nếu không được thực hiện đúng cách. Dưới đây là những thông tin bạn cần hiểu rõ trước khi quyết định có nên cạo vôi răng tại nhà hay không?
1.1. Vôi răng là gì và vì sao phải cạo vôi răng?
Vôi răng (cao răng) là mảng bám lâu ngày bị khoáng hóa, bám cứng trên bề mặt răng, quanh cổ răng và dưới nướu. Nếu không được loại bỏ đúng cách, vôi răng có thể gây:
- Hôi miệng, ố vàng, xỉn màu răng
- Viêm nướu, chảy máu chân răng
- Tụt lợi, lộ chân răng, ê buốt
- Tăng nguy cơ viêm nha chu, lung lay và mất răng
Vì vậy, cạo vôi răng định kỳ tại nha khoa là bước quan trọng để giữ răng – nướu khỏe mạnh và phòng ngừa các bệnh lý răng miệng lâu dài.
1.2. Nguy hiểm khi tự cạo vôi răng tại nhà
Nhiều người tìm cách cạo vôi răng tại nhà để tiết kiệm thời gian và chi phí, nhưng việc này tiềm ẩn nhiều rủi ro:
Tổn thương men răng và nướu: Không nắm rõ cấu trúc răng – nướu và kỹ thuật thao tác dễ làm: Trầy xước men răng, khiến răng yếu và nhạy cảm hơn. Tổn thương, rách nướu, chảy máu, đau kéo dài. Cạo quá mạnh ở cổ răng gây ê buốt
Đặc biệt, các vùng kẽ răng, mặt trong răng, vùng dưới nướu rất khó quan sát nên dễ bị bỏ sót vôi, trong khi vùng dễ thấy lại bị cạo quá tay.
Nguy cơ nhiễm trùng cao: Dụng cụ mua online hoặc tự dùng tại nhà thường: Không được tiệt trùng đúng chuẩn. Dễ nhiễm vi khuẩn từ môi trường. Khi làm trầy nướu, vi khuẩn dễ xâm nhập gây viêm, sưng, áp-xe, phải điều trị phức tạp hơn.
Không làm sạch triệt để vôi răng: Tự cạo thường chỉ xử lý được phần vôi nhìn thấy bên ngoài. Vôi răng dưới nướu – nơi gây viêm, hôi miệng nhiều nhất – thường không được loại bỏ. Dễ tạo cảm giác “đã sạch” nhưng mầm bệnh vẫn tồn tại
Do đó, tự cạo vôi răng tại nhà không phải giải pháp an toàn và không thể thay thế cạo vôi chuyên nghiệp tại nha khoa.
Vì vậy, nếu bạn chỉ muốn làm sạch tạm thời với tình trạng vôi răng mới hình thành, có thể cân nhắc xử lý tại nhà. Tuy nhiên, tuyệt đối không nên coi đây là giải pháp lâu dài. Tốt nhất, bạn nên đến nha khoa với đầy đủ thiết bị siêu âm và tay nghề chuyên môn để đảm bảo loại bỏ sạch mảng bám, bảo vệ men răng và nướu hiệu quả.
2. Phương pháp lấy cao răng tại nhà phổ biến
Nếu muốn hạn chế cao răng hình thành và chăm sóc răng miệng tại nhà, bạn có thể áp dụng một số cách sau.
Lưu ý: đây là các phương pháp hỗ trợ, không thể thay thế việc lấy cao răng chuyên nghiệp tại nha khoa.
2.1. Vệ sinh răng miệng sạch sẽ
Giữ khoang miệng luôn sạch khuẩn sẽ ngăn ngừa hình thành cao răng và tránh bệnh lý về răng miệng.
- Đánh răng đúng cách: Để ngăn ngừa mảng bám hình thành, bạn nên chải răng đúng kỹ thuật. Cầm bàn chải nghiêng khoảng 45 độ và chuyển động nhẹ nhàng theo chiều dọc để làm sạch tốt hơn ở viền nướu. Thời gian chải răng nên từ 2–3 phút để đảm bảo làm sạch hiệu quả. Hãy thực hiện sau mỗi bữa ăn để hạn chế hình thành cao răng.
- Dùng kem đánh răng kiểm soát vôi răng: Lựa chọn sản phẩm chứa thành phần như pyrophosphate hoặc zinc citrate sẽ giúp hạn chế quá trình khoáng hóa mảng bám thành cao răng. Có thể chọn kem đánh răng có chất làm trắng nhẹ để hỗ trợ giảm ố vàng do thức ăn, cà phê, trà… nhưng tránh loại có độ mài mòn quá cao nếu răng nhạy cảm.
- Dùng chỉ nha khoa: Sợi chỉ nha khoa mảnh giúp loại bỏ mảng thức ăn giắt lại ở những vị trí mà bàn chải khó làm sạch như các khe răng sát nhau. Sử dụng chỉ nha khoa hàng ngày sẽ giảm nguy cơ tích tụ mảng bám, ngăn ngừa cao răng hình thành từ sớm. Tránh dùng tăm xỉa răng vì có thể làm rộng kẽ răng, tổn thương nướu và không làm sạch triệt để như chỉ nha khoa.
Khi duy trì tốt những thói quen này, bạn sẽ giảm đáng kể nguy cơ hình thành cao răng mới và giữ hơi thở thơm mát hơn.
2.2. Sử dụng dụng cụ chuyên dụng
Một số người lựa chọn bộ dụng cụ cạo vôi răng tại nhà như đầu cạo bằng thép không gỉ hoặc máy làm sạch bằng sóng rung. Tuy nhiên, khi sử dụng cần đảm bảo vệ sinh và thao tác nhẹ nhàng. Dùng sai cách có thể gây tổn thương nướu, trầy men răng, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập.
3. Mẹo lấy cao răng bằng nguyên liệu có trong nhà
Với những trường hợp mảng bám, cao răng mới hình thành, một số nguyên liệu tự nhiên sẵn có trong nhà có thể giúp làm mềm mảng bám, hỗ trợ làm sạch răng tốt hơn. Tuy nhiên, các mẹo này chỉ mang tính hỗ trợ, không thể thay thế việc lấy cao răng bằng máy siêu âm tại nha khoa, đặc biệt khi cao răng đã bám cứng, dày và nằm dưới nướu.
3.1. Loại bỏ vôi răng bằng muối và chanh
Muối có tính mài mòn nhẹ kết hợp với thành phần axit citric trong chanh tạo ra một hỗn hợp có khả năng tẩy nhẹ và làm mềm cặn bám hiệu quả.
Cách thực hiện:
Bước 1: Trộn khoảng ½ thìa cà phê muối với 1 thìa cà phê nước cốt chanh tươi.
Bước 2: Khuấy đều cho đến khi muối tan bớt, tạo thành hỗn hợp đồng nhất.
Bước 3: Dùng tăm bông hoặc đầu ngón tay sạch thoa nhẹ hỗn hợp lên bề mặt răng, đặc biệt ở vùng có nhiều mảng bám.
Bước 4: Giữ trên răng khoảng 1 phút, không ngậm quá lâu để tránh axit tác động mạnh lên men răng.
Bước 5: Súc miệng thật kỹ lại với nước sạch, sau đó có thể đánh răng bình thường.
Lưu ý quan trọng:
- Không lạm dụng: Chanh có tính axit cao, nếu dùng thường xuyên có thể bào mòn men răng, làm răng ê buốt, nhạy cảm. Chỉ nên áp dụng tối đa 1 lần/tuần.
- Không chà xát quá mạnh lên bề mặt răng và nướu để tránh trầy xước, tổn thương.
Phương pháp này chỉ hỗ trợ làm sạch mảng bám mới, vết ố nhẹ, không thể loại bỏ hoàn toàn cao răng cứng và cao răng dưới nướu. Nếu bạn thấy răng ố vàng nhiều, cao răng dày, nướu hay chảy máu, hôi miệng kéo dài, hãy đến nha khoa để được lấy cao răng an toàn và triệt để.
Kết hợp mẹo tự nhiên như muối – chanh, vệ sinh răng miệng đúng cách mỗi ngày và lấy cao răng định kỳ tại nha khoa sẽ là cách bảo vệ răng nướu toàn diện và hiệu quả nhất.
3.2. Loại bỏ vôi răng bằng dầu dừa
Dầu dừa là một trong những nguyên liệu tự nhiên được nhiều người áp dụng trong chăm sóc răng miệng nhờ chứa acid lauric – thành phần có đặc tính kháng khuẩn, kháng viêm nhẹ, hỗ trợ giảm mảng bám và giúp răng trông sáng hơn. Phương pháp này được gọi là oil pulling – súc miệng bằng dầu để “kéo” bớt vi khuẩn và mảng bám ra khỏi khoang miệng.
Cách thực hiện oil pulling với dầu dừa:
Bước 1: Lấy khoảng 1 thìa dầu dừa nguyên chất (có thể dùng loại ép lạnh, chưa tinh luyện để giữ tối đa dưỡng chất).
Bước 2: Ngậm dầu dừa trong miệng và súc đều khắp khoang miệng trong khoảng 10–15 phút. Không nên nuốt dầu, chỉ đảo nhẹ nhàng trong miệng. Tránh súc miệng quá mạnh để không mỏi quai hàm.
Bước 3: Nhổ bỏ dầu dừa vào thùng rác (không nên đổ vào bồn rửa để tránh tắc nghẽn).
Bước 4: Súc miệng lại thật kỹ với nước ấm, sau đó có thể đánh răng như bình thường.
Lưu ý khi dùng dầu dừa để hỗ trợ giảm mảng bám, vôi răng:
Oil pulling bằng dầu dừa có thể: Hỗ trợ giảm vi khuẩn trong khoang miệng. Giảm mùi hôi miệng nhẹ. Hỗ trợ làm sạch mảng bám mới hình thành, giúp răng trông sạch và sáng hơn.
Tuy nhiên, phương pháp này không thể làm bong hết cao răng đã khoáng hóa cứng, đặc biệt là cao răng dưới nướu. Nên thực hiện vào buổi sáng trước khi ăn sáng để đạt hiệu quả tốt hơn.
Đây chỉ là phương pháp hỗ trợ, không thay thế:
- Đánh răng đúng cách
- Dùng chỉ nha khoa hàng ngày
- Lấy cao răng định kỳ tại nha khoa
Nếu bạn nhận thấy cao răng dày, ố vàng, nướu viêm hoặc chảy máu, hãy đến nha sĩ để được lấy cao răng bằng máy siêu âm chuyên nghiệp, rồi kết hợp thêm các mẹo như dầu dừa để duy trì răng miệng sạch khỏe lâu dài.
3.3. Cạo vôi răng bằng dầu ô liu
Dầu ô liu có kết cấu nhẹ dịu, giàu dưỡng chất và chất chống oxy hóa, nên khá lành tính khi sử dụng trong khoang miệng. Nhờ độ trơn và khả năng “hút” mảng bám nhẹ trên bề mặt răng, dầu ô liu có thể hỗ trợ làm sạch và làm bóng răng mà ít gây tổn thương như các chất tẩy mạnh.
Cách thực hiện:
Bước 1: Chuẩn bị một ít dầu ô liu nguyên chất (extra virgin olive oil).
Bước 2: Dùng tăm bông sạch (hoặc miếng gạc/đầu ngón tay sạch) thấm dầu ô liu.
Bước 3: Chà nhẹ nhàng lên bề mặt răng trong khoảng 2 phút, tập trung ở những vùng dễ bám thức ăn và mảng bám.
Bước 4: Súc miệng lại với nước sạch.
Bước 5: Đánh răng bình thường để loại bỏ hoàn toàn dầu còn sót lại.
Lưu ý khi dùng dầu ô liu:
Phương pháp này chỉ hỗ trợ làm sạch bề mặt răng và mảng bám mới, không thể làm bong cao răng cứng đã khoáng hóa. Không nên chà quá mạnh để tránh làm tổn thương nướu.
Dầu ô liu nên được sử dụng như bước hỗ trợ thêm bên cạnh:
- Đánh răng đúng cách 2 lần/ngày
- Dùng chỉ nha khoa làm sạch kẽ răng
- Lấy cao răng định kỳ tại nha khoa
3.4. Loại bỏ cao răng bằng baking soda
Baking soda (muối nở) là một chất mài mòn tự nhiên, có khả năng trung hòa axit trong khoang miệng và hỗ trợ tẩy sạch mảng bám, vết ố nhẹ trên răng. Nếu dùng đúng cách và với tần suất phù hợp, baking soda có thể giúp răng trông sáng và sạch hơn.
Cách thực hiện:
Bước 1: Trộn 1 thìa cà phê baking soda với một ít nước ấm để tạo thành hỗn hợp sền sệt.
Bước 2: Dùng bàn chải lông mềm chải nhẹ nhàng hỗn hợp lên bề mặt răng trong khoảng 2–3 phút.
Bước 3: Súc miệng thật kỹ với nước sạch, sau đó có thể đánh răng lại với kem đánh răng thông thường nếu cần.
Lưu ý quan trọng khi dùng baking soda:
Baking soda có tính mài mòn, vì vậy: Chỉ nên dùng với tần suất 1–2 lần/tuần, không lạm dụng hàng ngày để tránh bào mòn men răng và làm răng nhạy cảm. Khi chải, cần thao tác nhẹ nhàng, không chà mạnh, đặc biệt ở vùng cổ răng sát nướu.
Phù hợp để hỗ trợ: Làm sạch mảng bám mới, vết ố nhẹ do trà, cà phê, thực phẩm màu. Giúp răng trông sáng hơn theo thời gian nếu sử dụng đều đặn, đúng tần suất.
Không thể thay thế việc lấy cao răng tại nha khoa, đặc biệt với: Cao răng cứng, bám lâu năm. Cao răng dưới nướu gây viêm nướu, hôi miệng, viêm nha chu.
3.5. Sử dụng đường nâu loại bỏ cao răng
Đường nâu có các hạt thô, kích thước lớn, khi tiếp xúc với bề mặt răng có thể tạo hiệu ứng mài mòn nhẹ, hỗ trợ loại bỏ một phần mảng bám mới bám trên răng. Tuy nhiên, đây vẫn là một loại đường, nên nếu dùng không đúng cách rất dễ tăng nguy cơ sâu răng.
Cách thực hiện:
Bước 1: Lấy khoảng 1 thìa cà phê đường nâu cho vào miệng.
Bước 2: Nhai nhẹ nhàng trong khoảng 2 phút, để các hạt đường tiếp xúc với bề mặt răng, hỗ trợ “cọ xát” mảng bám.
Bước 3: Dùng bàn chải đánh răng chải đều các mặt trong và ngoài của răng trong khoảng 2–3 phút, khi đường vẫn còn trong miệng.
Bước 4: Nhổ bỏ toàn bộ đường trong miệng.
Bước 5: Đánh răng lại với nước muối loãng và súc miệng kỹ để loại bỏ hoàn toàn đường còn sót, tránh tạo môi trường cho vi khuẩn phát triển.
Lưu ý khi dùng đường nâu làm sạch mảng bám:
Đường là “thức ăn yêu thích” của vi khuẩn trong khoang miệng, vì vậy: Nếu không súc miệng và đánh răng kỹ sau khi thực hiện, nguy cơ sâu răng, hôi miệng sẽ tăng cao. Không nên áp dụng thường xuyên, chỉ dùng như mẹo hỗ trợ thỉnh thoảng, không phải biện pháp chăm sóc răng miệng lâu dài. Người đang bị sâu răng, ê buốt răng, tiểu đường… không nên áp dụng cách này.
Phương pháp này chỉ có thể hỗ trợ làm sạch bề mặt mảng bám mới, hoàn toàn không thay thế được việc lấy cao răng tại nha khoa, đặc biệt với cao răng cứng, bám lâu năm hoặc nằm dưới nướu.
Bạn có thể ưu tiên các cách an toàn hơn như: đánh răng đúng cách, dùng chỉ nha khoa, súc miệng kháng khuẩn và lấy cao răng định kỳ, sau đó nếu muốn, chỉ dùng các mẹo tự nhiên như đường nâu ở mức độ rất hạn chế để hỗ trợ thêm.
3.6. Cạo vôi răng bằng vỏ chuối
Vỏ chuối chín chứa một số khoáng chất như kali, magie, mangan, được cho là có thể hỗ trợ làm sạch mảng bám nhẹ và giúp răng trông sáng hơn khi sử dụng đều đặn. Đây là một mẹo tự nhiên, khá lành tính, dễ áp dụng tại nhà.
Cách thực hiện:
Bước 1: Chọn chuối chín (vỏ vàng, không bị xanh cứng).
Bước 2: Cắt vỏ chuối thành từng miếng dài khoảng 5–10 cm để dễ cầm.
Bước 3: Dùng mặt trong của vỏ chuối (mặt trắng) chà nhẹ nhàng lên bề mặt răng trong khoảng 2–5 phút.
Bước 4: Sau khi chà xong, đánh răng lại với nước sạch hoặc kem đánh răng như bình thường để loại bỏ hoàn toàn cặn bám còn lại.
Lưu ý khi dùng vỏ chuối để hỗ trợ làm sạch răng:
Phù hợp để hỗ trợ làm sạch mảng bám mới và giúp răng trông sáng hơn đôi chút theo thời gian, không thể làm bong cao răng cứng đã khoáng hóa. Nên chà nhẹ tay, tránh cọ xát quá mạnh gây khó chịu cho nướu.
Có thể áp dụng vài lần mỗi tuần kết hợp cùng: Đánh răng 2 lần/ngày Dùng chỉ nha khoa làm sạch kẽ răng Súc miệng với nước súc miệng kháng khuẩn.
3.7. Dùng trà đen loại bỏ mảng bám
Trà đen chứa nhiều polyphenol – chất chống oxy hóa có khả năng ức chế vi khuẩn trong khoang miệng và hỗ trợ làm mềm mảng bám mới hình thành, từ đó giúp việc làm sạch răng hiệu quả hơn.
Cách thực hiện:
Bước 1: Hãm trà đen như bình thường (không cho đường hoặc sữa).
Bước 2: Đợi trà nguội bớt đến nhiệt độ ấm vừa phải, không quá nóng.
Bước 3: Dùng trà súc miệng trong khoảng 3–5 phút, để trà tiếp xúc với bề mặt răng và khoang miệng.
Bước 4: Nhổ bỏ trà trong miệng.
Bước 5: Đánh răng lại như bình thường để làm sạch hoàn toàn và hạn chế nguy cơ ố màu răng.
Lưu ý khi dùng trà đen:
Trà đen có thể hỗ trợ làm mềm mảng bám mới và giảm phần nào vi khuẩn gây mùi, nhưng: Không thể tự làm bong cao răng cứng đã khoáng hóa.
Trà đen dễ gây ố vàng răng nếu dùng nhiều mà không đánh răng kỹ, vì vậy: Chỉ nên dùng như bước súc miệng hỗ trợ, luôn đánh răng sau đó.
3.8. Lấy cao răng bằng bã mía
Trong dân gian, bã mía được xem là một cách tự nhiên giúp làm sạch bề mặt răng nhờ chứa nhiều chất xơ và tạo ma sát nhẹ khi nhai. Khi bạn nhai kỹ, các sợi xơ mía có thể hỗ trợ làm mềm mảng bám và một phần vôi răng mới hình thành.
Cách thực hiện:
Bước 1: Chọn mía tươi, sạch, gọt vỏ kỹ để loại bỏ bụi bẩn bên ngoài.
Bước 2: Cắt mía thành các khúc nhỏ vừa ăn.
Bước 3: Ăn và nhai kỹ mía cho đến khi hết nước, chỉ còn lại bã khô. Trong quá trình nhai, xơ mía cọ sát lên bề mặt răng, hỗ trợ “quét” bớt mảng bám.
Bước 4: Nhổ bỏ bã mía, sau đó súc miệng và đánh răng lại như bình thường để làm sạch hoàn toàn.Nhổ bỏ bã mía, sau đó súc miệng và đánh răng lại như bình thường để làm sạch hoàn toàn.
Lưu ý khi dùng bã mía để hỗ trợ làm sạch răng:
Bã mía chỉ có tác dụng cọ xát cơ học, hỗ trợ: Làm sạch mảng bám mới. Giúp răng trông sạch hơn phần nào.
Không thể thay thế việc lấy cao răng tại nha khoa, đặc biệt là: Cao răng cứng, bám lâu năm. Cao răng dưới nướu gây viêm nướu, hôi miệng. Người có răng yếu, ê buốt, răng đang điều trị, bọc sứ, trám… nên nhai nhẹ nhàng, tránh nhai quá mạnh. Sau khi ăn mía, luôn đánh răng hoặc ít nhất súc miệng với nước sạch để hạn chế đường bám trên răng – tránh nguy cơ sâu răng.
3.9. Cách loại bỏ bằng vỏ cam, chanh
Vỏ cam, vỏ chanh chứa vitamin C và một lượng axit tự nhiên nhẹ, nếu dùng đúng cách có thể hỗ trợ làm sạch bề mặt răng và giúp răng trông sáng hơn. Đây là mẹo tự nhiên, khá lành tính khi không lạm dụng.
Cách thực hiện:
Bước 1: Chọn cam hoặc chanh tươi, rửa sạch vỏ thật kỹ.
Bước 2: Cắt vỏ thành miếng nhỏ vừa tay cầm.
Bước 3: Dùng mặt trong của vỏ (phần trắng) chà nhẹ lên bề mặt răng trong khoảng 1–2 phút.
Bước 4: Sau đó súc miệng và đánh răng lại với nước sạch hoặc kem đánh răng để loại bỏ hoàn toàn cặn axit còn bám trên răng.
Lưu ý khi dùng vỏ cam, vỏ chanh:
Chỉ nên thực hiện vài lần/tuần, không nên lạm dụng hàng ngày vì axit, dù nhẹ, vẫn có thể: Gây mòn men răng nếu dùng quá thường xuyên hoặc chà quá mạnh. Nên chà nhẹ nhàng, tránh cọ sát mạnh lên nướu. Mẹo này chỉ hỗ trợ làm sạch mảng bám mới và vết ố nhẹ, không loại bỏ được cao răng cứng.
3.10. Súc miệng bằng giấm pha loãng
Giấm chứa acid acetic có đặc tính kháng khuẩn, hỗ trợ giảm vi khuẩn trong khoang miệng và làm sạch một phần mảng bám, từ đó gián tiếp hỗ trợ hạn chế cao răng hình thành. Tuy nhiên, vì có tính axit nên nếu lạm dụng rất dễ bào mòn men răng.
Cách thực hiện:
Bước 1: Hòa giấm với nước theo tỷ lệ 1:4 (1 phần giấm, 4 phần nước) để giảm độ axit.
Bước 2: Dùng hỗn hợp trên súc miệng trong khoảng 1 phút, đảo đều khắp khoang miệng, tránh ngậm quá lâu.
Bước 3: Nhổ bỏ dung dịch, sau đó súc miệng lại thật kỹ bằng nước sạch.
Lưu ý quan trọng:
Chỉ nên áp dụng 2–3 lần/tuần, không dùng hàng ngày để tránh làm mòn men răng và khiến răng ê buốt. Không súc miệng quá lâu hoặc dùng giấm nguyên chất. Phù hợp để hỗ trợ làm sạch mảng bám mới và sát khuẩn nhẹ, nhưng không thể tự làm sạch cao răng cứng, cao răng dưới nướu. Người có răng nhạy cảm, mòn cổ răng, ê buốt, viêm loét miệng… không nên dùng giấm
3.11. Dùng cau khô loại bỏ mảng bám
Từ xa xưa, tục ăn trầu không chỉ là nét đẹp văn hóa mà còn được dân gian tin rằng giúp răng chắc khỏe, ít sâu. Một trong những cách thường được áp dụng là nhai cau khô để xơ từ quả cau cọ xát lên bề mặt răng, hỗ trợ làm bong một phần mảng bám.
Cách thực hiện theo dân gian: Nhai cau khô trong một thời gian, để xơ cau ma sát với bề mặt răng, hỗ trợ làm sạch mảng bám. Sau khi nhai xong, cần đánh răng và súc miệng kỹ để loại bỏ hoàn toàn cặn bám còn lại.
Tuy nhiên, cần đặc biệt lưu ý:
Nhai cau, ăn trầu lâu dài đã được nhiều nghiên cứu cảnh báo là yếu tố nguy cơ cao gây ung thư khoang miệng, tổn thương niêm mạc miệng, đổi màu răng và nướu.
Ma sát mạnh từ xơ cau nếu lạm dụng có thể:
- Làm mòn men răng, khiến răng ê buốt
- Gây tổn thương nướu, trầy xước, chảy máu
Vì vậy, phương pháp này không được khuyến khích áp dụng thường xuyên trong chăm sóc răng miệng hiện đại.
4. Lưu ý khi thực hiện cạo vôi răng tại nhà
Khi áp dụng bất kỳ phương pháp cạo vôi răng tại nhà hoặc lấy cao răng tại nhà, bạn cần đặc biệt thận trọng để tránh làm tổn hại răng – nướu và khiến tình trạng viêm trở nên nghiêm trọng hơn.
4.1. Không cạo vôi răng tại nhà khi nướu đang tổn thương, chảy máu
Nguyên tắc đầu tiên và quan trọng nhất là không tự ý cạo vôi răng tại nhà khi nướu đang trong tình trạng bất thường. Nếu nướu bị sưng đỏ, dễ chảy máu khi chải răng hoặc ăn nhai, có cảm giác đau rát hoặc nhức quanh chân răng, nghĩa là mô nướu đang bị viêm và rất nhạy cảm.
Trong giai đoạn này, vôi răng thường bám sát đường viền nướu, thậm chí lan xuống phía dưới. Nếu bạn cố gắng cạo, cạy hoặc chà mạnh vào vùng này, nướu rất dễ bị rách, chảy máu nhiều hơn và hình thành các vết thương hở. Những tổn thương đó là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn trong khoang miệng xâm nhập sâu vào mô nướu, gây viêm nặng hơn, thậm chí lan rộng sang các vùng bên cạnh.
Ngoài ra, nếu bạn kết hợp thêm các chất có tính axit hoặc mài mòn như chanh, giấm, baking soda trên nền nướu đang tổn thương, mức độ kích ứng sẽ tăng lên, cảm giác xót và đau rát kéo dài, quá trình phục hồi nướu bị chậm lại.
Vì vậy, khi nướu đang sưng, đau hoặc chảy máu, việc cạo vôi răng tại nhà hoàn toàn không phù hợp. Lúc này, bạn chỉ nên vệ sinh răng miệng nhẹ nhàng bằng bàn chải lông mềm, kết hợp súc miệng với nước muối sinh lý hoặc nước súc miệng theo hướng dẫn, sau đó đến nha khoa để được bác sĩ thăm khám và xử lý trong điều kiện vô khuẩn.
4.2. Hiểu đúng giới hạn của các phương pháp tại nhà: chỉ tác động mảng bám mới và cao răng nông
Để đánh giá đúng hiệu quả của các mẹo lấy cao răng tại nhà, trước hết cần phân biệt rõ mảng bám và cao răng.
Mảng bám là lớp màng mềm, màu trắng ngà, hình thành trên bề mặt răng sau khi ăn uống. Lớp này chứa rất nhiều vi khuẩn, nhưng vẫn còn khá dễ loại bỏ nếu bạn chải răng đúng cách, kết hợp dùng chỉ nha khoa và súc miệng đều đặn.
Ngược lại, cao răng được hình thành khi mảng bám tồn tại lâu ngày và bị khoáng hóa bởi các khoáng chất trong nước bọt. Lúc này, chúng trở nên cứng chắc, bám chặt vào cổ răng và có thể lan xuống phía dưới đường viền nướu. Cao răng là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn gây viêm nướu và viêm nha chu phát triển.
Các phương pháp tại nhà như dùng muối, chanh, giấm, baking soda, dầu dừa, vỏ chuối, vỏ chanh hoặc một số loại nước súc miệng tự pha chỉ có tác dụng hỗ trợ làm sạch bề mặt răng, giảm phần nào mảng bám mới. Trong một số trường hợp, chúng có thể giúp làm mềm hoặc làm bong đi một lớp rất mỏng cao răng mới hình thành trên bề mặt.
Tuy nhiên, đối với cao răng đã khoáng hóa cứng, tích tụ lâu ngày hoặc nằm sâu dưới nướu, những phương pháp này hầu như không đủ tác động để đánh bật. Lúc đó, chỉ có máy lấy cao răng siêu âm cùng với dụng cụ nha khoa chuyên dụng, được vô trùng và sử dụng đúng kỹ thuật, mới có thể loại bỏ cao răng triệt để mà vẫn bảo vệ được men răng và mô nướu.
Khi hiểu rõ giới hạn này, bạn sẽ không kỳ vọng quá nhiều vào các mẹo tại nhà, tránh tình trạng cố gắng áp dụng quá mạnh tay hoặc quá thường xuyên để “ép” cao răng bong ra, vô tình làm hại răng nướu.
4.3. Tuyệt đối không dùng vật sắc nhọn để cạo vôi răng
Một thói quen nguy hiểm mà nhiều người vẫn đang áp dụng là sử dụng những vật sắc nhọn không chuyên dụng để tự cạo vôi răng, chẳng hạn như tăm, dao lam, nhíp, kim, đầu kéo nhỏ hoặc những vật tương tự. Mục đích thường là để cạy cho bằng được các mảng bám cứng bám quanh cổ răng.
Vấn đề nằm ở chỗ men răng là lớp bảo vệ cứng nhưng không có khả năng tự tái tạo. Khi bạn dùng vật sắc chọc, cào hoặc cạo lên bề mặt răng, men răng rất dễ bị xước, mòn và mỏng đi. Một khi lớp men bị tổn hại, răng trở nên nhạy cảm hơn, dễ ê buốt khi ăn đồ nóng, lạnh, chua, ngọt và cũng dễ sâu răng hơn.
Không chỉ men răng, nướu cũng bị đe dọa. Vùng cổ răng sát nướu là khu vực rất nhạy cảm, chỉ cần một động tác lỡ tay, đầu nhọn của các dụng cụ tự chế có thể làm rách nướu, gây chảy máu. Các vết rách này là đường vào trực tiếp cho vi khuẩn, làm tăng nguy cơ viêm nướu, viêm chân răng và nhiễm trùng.
Khi men răng bị mài mòn và nướu bị tổn thương trong thời gian dài, cấu trúc nâng đỡ răng có thể bị ảnh hưởng, dễ dẫn đến tụt nướu, tiêu xương ổ răng và lâu dần có thể gây lung lay răng.
Do đó, mọi dụng cụ sắc nhọn không phải dụng cụ nha khoa chuyên dụng đều không được phép sử dụng để cạo vôi răng tại nhà. Nếu bạn nhận thấy cao răng bám nhiều, thay vì cố gắng cạy bỏ bằng mọi cách, hãy chọn giải pháp an toàn hơn là đến nha khoa để được bác sĩ xử lý đúng kỹ thuật.
4.4. Không lạm dụng nguyên liệu thiên nhiên và dụng cụ hỗ trợ
Nhiều người có tâm lý cho rằng nguyên liệu thiên nhiên thì an toàn, nên sử dụng rất thường xuyên trong chăm sóc răng miệng. Thực tế, nhiều loại nguyên liệu tự nhiên vẫn có tính axit, tính tẩy hoặc mài mòn nhất định, nếu dùng sai cách hoặc quá nhiều vẫn gây hại cho men răng và nướu.
Một số nhóm nguyên liệu thường được áp dụng gồm chanh, giấm, vỏ cam, vỏ chanh, trà đậm (nhóm có tính axit hoặc tẩy nhẹ); baking soda, muối, đường nâu (nhóm có tính mài mòn); dầu dừa, dầu ô liu, một số loại dầu thực vật khác (nhóm dầu). Ngoài ra, một số người còn dùng thêm dụng cụ rung hoặc đầu cạo mini để hỗ trợ.
Nếu sử dụng đúng cách, ở tần suất hợp lý, các nguyên liệu này có thể góp phần giảm bớt mảng bám mới, hỗ trợ làm sạch bề mặt răng và giúp răng trông sáng hơn một chút. Tuy nhiên, nếu lạm dụng, nhiều vấn đề có thể xảy ra.
Các chất có tính axit như chanh, giấm, nếu dùng liên tục, ngậm lâu hoặc chà trực tiếp và nhiều lần lên bề mặt răng sẽ làm men răng bị bào mòn. Khi men răng mỏng đi, lớp ngà răng bên dưới dễ bị lộ, khiến răng trở nên ê buốt và đau khi gặp kích thích nhiệt hoặc hóa học.
Các chất có tính mài mòn như baking soda hay đường nâu, nếu chà xát quá mạnh hoặc dùng quá thường xuyên, sẽ khiến bề mặt răng trở nên nhám hơn. Bề mặt nhám không những không đẹp mà còn dễ bám màu từ thức ăn, đồ uống, khiến răng xỉn màu nhanh hơn. Đồng thời, men răng bị mòn cũng làm răng yếu hơn.
Các dụng cụ hỗ trợ làm sạch tại nhà, dù trông giống dụng cụ nha khoa, nhưng nếu người dùng không được đào tạo về kỹ thuật, không biết cách điều chỉnh lực hoặc đặt đúng góc tiếp xúc, vẫn có nguy cơ làm xước men răng và tổn thương nướu.
Vì vậy, các phương pháp mang tính tẩy hoặc làm sạch sâu bằng nguyên liệu tự nhiên chỉ nên sử dụng với tần suất thấp, khoảng một đến hai lần mỗi tháng, thao tác nhẹ nhàng và luôn theo dõi phản ứng của răng nướu. Nếu xuất hiện cảm giác ê buốt, đau rát hoặc nướu bị kích ứng, cần dừng ngay và ưu tiên những phương pháp chăm sóc dịu nhẹ hơn.
4.5. Khi có dấu hiệu viêm nha chu, cần tới nha khoa thay vì cố tự xử lý
Có một ngưỡng mà khi đã vượt qua, mọi nỗ lực cạo vôi răng tại nhà đều không còn phù hợp. Đó là khi tình trạng răng nướu bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu nghi ngờ viêm nha chu hoặc bệnh lý răng nướu ở mức độ nặng.
Một số dấu hiệu thường gặp có thể kể đến như hơi thở có mùi hôi kéo dài dù đã súc miệng thường xuyên, răng có cảm giác lung lay nhẹ, nướu tụt xuống, khiến răng trông dài hơn so với trước đây, nướu dễ chảy máu, có thể kèm theo sưng đau, hoặc cảm giác đau nhức khi nhai đồ cứng. Nhiều người cũng nhận thấy có nhiều cao răng và mảng bám tích tụ sâu ở mặt trong răng hàm, những vị trí khó nhìn và khó chải tới.
Trong bối cảnh đó, cao răng không chỉ còn nằm trên bề mặt thân răng mà có thể đã lan sâu xuống vùng dưới nướu, hình thành túi nha chu quanh chân răng. Các túi này chứa nhiều vi khuẩn và độc tố, là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến phá hủy mô nướu và xương ổ răng.
Nếu tiếp tục cố gắng tự cạo vôi răng tại nhà bằng các mẹo hoặc dụng cụ không phù hợp, bạn sẽ không thể chạm tới phần cao răng sâu nằm trong túi nha chu. Ngược lại, những tác động sai cách còn có thể đẩy vi khuẩn vào sâu hơn, khiến tình trạng viêm tiến triển nhanh và phức tạp hơn.
Trong trường hợp này, điều đúng đắn không phải là thử thêm một phương pháp dân gian khác, mà là dừng các biện pháp tự xử lý, đến nha khoa để được bác sĩ thăm khám, chụp phim nếu cần, đánh giá chính xác tình trạng nha chu và tiến hành lấy cao răng bằng máy siêu âm kết hợp làm sạch túi nha chu. Sau đó, bác sĩ sẽ hướng dẫn bạn chế độ chăm sóc răng miệng phù hợp để kiểm soát bệnh và hạn chế tái phát.
5. Câu hỏi thường gặp khi cạo vôi răng tại nhà
5.1. Có nên cạo vôi răng tại nhà không?
Về nguyên tắc, không nên tự cạo vôi răng tại nhà vì:
Vôi răng là mảng bám đã vôi hóa, bám rất cứng, không thể lấy sạch chỉ bằng mẹo hay dụng cụ thô sơ.
Người không có chuyên môn dễ dùng lực quá mạnh hoặc sai góc, làm xước men răng, tụt nướu, chảy máu, lâu dài răng còn nhạy cảm và yếu đi.
Dụng cụ không được tiệt trùng đúng cách dễ gây nhiễm trùng, viêm nướu.
Do đó, tốt hơn bạn chỉ nên vệ sinh hỗ trợ tại nhà (đánh răng, chỉ nha khoa, súc miệng) và cạo vôi răng tại nha khoa để đảm bảo an toàn.
5.2. Cách cạo vôi răng tại nhà an toàn là gì?
Thực tế, không có cách nào “cạo” sạch vôi răng cứng tại nhà mà vẫn đảm bảo an toàn. Những gì bạn có thể làm là hạn chế vôi răng hình thành, chứ không phải thật sự cạo vôi:
Đánh răng đúng kỹ thuật 2 lần/ngày với kem có fluor để giảm mảng bám – tiền đề tạo vôi răng.
Dùng chỉ nha khoa và bàn chải kẽ để làm sạch những vùng bàn chải thường không chạm tới.
Súc miệng với nước súc miệng diệt khuẩn để giảm vi khuẩn trong khoang miệng.
Như vậy, “cách cạo vôi răng an toàn tại nhà” thực chất là giảm vôi mới hình thành, còn vôi cũ đã cứng thì vẫn cần đến nha sĩ.
5.3. Dùng muối, baking soda hoặc chanh để cạo vôi răng tại nhà có tốt không?
Nhìn bên ngoài, muối, baking soda hoặc chanh có vẻ “tự nhiên” và rẻ, nhưng:
Chanh và baking soda có tính axit/kiềm mạnh, nếu dùng thường xuyên dễ làm mòn men răng, gây ê buốt khi ăn uống.
Muối đậm đặc có thể gây kích ứng nướu, nhất là ở những vùng đang viêm.
Những cách này chỉ giúp răng trông sáng hơn tạm thời, chứ không đủ lực và cơ chế để phá vỡ mảng vôi cứng bám trên răng.
Vì vậy, đây không phải là phương pháp cạo vôi răng đúng nghĩa, và không nên lạm dụng nếu bạn muốn bảo vệ men răng lâu dài.
5.4. Dụng cụ cạo vôi răng tại nhà mua online có nên dùng không?
Dụng cụ cạo vôi răng bán online thường giống với dụng cụ nha sĩ, nhưng:
Bác sĩ nha khoa được đào tạo về kỹ thuật, lực tay, góc độ đưa dụng cụ; người dùng bình thường không có kiến thức này nên rất dễ gây tổn thương.
Tự làm ở nhà không có hệ thống hút nước bọt, rửa sạch, tiệt trùng chuẩn y khoa, nguy cơ nhiễm trùng và viêm nướu cao.
Bạn cũng khó tự quan sát hết bên trong miệng, nên thường “cạo chỗ dễ, bỏ chỗ khó”, vôi không sạch mà răng và nướu đã bị tổn thương.
Vì vậy, dù dụng cụ có “nhìn giống nha khoa” thì việc tự dùng tại nhà vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn lợi ích.
5.5. Cạo vôi răng tại nhà có thay thế được cạo vôi răng tại nha khoa không?
Không thể thay thế. Lý do:
Vôi răng cứng là mảng bám đã khoáng hóa, bám chặt vào bề mặt chân răng, cần máy cạo vôi siêu âm chuyên dụng mới phá vỡ được.
Các biện pháp tại nhà (đánh răng, chỉ nha khoa, nước súc miệng, mẹo dân gian) chỉ tác động lên mảng bám mềm, không loại bỏ hoàn toàn vôi cũ.
Nếu chỉ “tự xử tại nhà” mà không cạo vôi chuyên nghiệp, lâu dài dễ dẫn đến viêm nướu, viêm nha chu, hôi miệng, tụt nướu.
Do đó, nội dung chính vẫn nên là: tự chăm sóc tốt tại nhà + cạo vôi răng định kỳ tại nha khoa (khoảng 6 tháng/lần).
6. Kết luận
Hiện nay có nhiều cách cạo vôi răng ở nhà hiệu quả với nguyên liệu tự nhiên hoặc dụng cụ đơn giản. Tuy nhiên, những phương pháp đó chỉ nên áp dụng cho trường hợp cao răng mới hình thành, chưa bám sâu dưới nướu. Để bảo vệ sức khỏe răng miệng, bạn nên duy trì thói quen vệ sinh đúng cách kết hợp kiểm tra nha khoa định kỳ để phòng ngừa bệnh lý nghiêm trọng. Hãy chăm sóc răng miệng đúng cách để có nụ cười tự tin và sức khỏe tốt!
